Een sensor die meldt wanneer iemand valt of uit bed gaat, is een vorm van toezicht. Voor bewoners met dementie of een verstandelijke beperking speelt dan de Wet zorg en dwang (Wzd). Wat betekent dat in de praktijk?
Toezicht is een vorm van zorg
De Wet zorg en dwang, artikel 2 noemt het uitoefenen van toezicht op een cliënt als een vorm van zorg. Die zorg is onvrijwillig als de cliënt of zijn vertegenwoordiger zich ertegen verzet. Een valsensor of uit-bed-melding is dus niet automatisch onvrijwillige zorg, maar kan het worden.
Verzet is het kantelpunt
Stemt de bewoner in, of de vertegenwoordiger als de bewoner dat zelf niet kan, en verzet de bewoner zich niet? Dan is de sensor geen onvrijwillige zorg. Verzet de bewoner zich wél, dan is het onvrijwillige zorg, ook als de vertegenwoordiger heeft ingestemd (Dwang in de Zorg).
Een publicatie van ZN en Vilans (2024) over bedsensoren in de intramurale zorg beschrijft hetzelfde: bij toestemming is de sensor geen onvrijwillige zorg, tenzij er verzet is. Dan mag het alleen na het Wzd-stappenplan.
Wat betekent dat voor uw organisatie?
- Bespreek de inzet van de sensor met de bewoner en de vertegenwoordiger, en leg de toestemming vast
- Neem de sensor op in het zorgplan, met het doel en de instellingen
- Let op signalen van verzet, ook later
- Is er verzet en is de sensor toch nodig? Volg dan het stappenplan van de Wzd
- Evalueer de inzet regelmatig
En thuis?
Ook buiten de instelling is domotica niet verboden, zolang het niet als dwangmaatregel wordt ingezet. Dat schreef de minister in 2019 in een Kamerbrief. Zorgaanbieders blijven wel verantwoordelijk voor de afweging tussen veiligheid en vrijheid.
Wat Stilzorg wel en niet doet
Stilzorg meldt. Het sluit geen deuren af en beperkt niemand in zijn bewegingen. Het maakt geen beelden en neemt geen geluid op. Daarmee is de inbreuk op de privacy kleiner dan bij een camera, maar het blijft toezicht, en dus iets om zorgvuldig met de bewoner te bespreken.
Hulp bij de invoering
Wilt u Stilzorg zorgvuldig invoeren? We denken mee over de instellingen per bewoner en de informatie voor familie. Neem contact op →
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de Wzd-functionaris of een jurist. De Wzd geldt voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking; voor de GGZ gelden andere regels.